Tìm hiểu

Từ điển crypto và blockchain

Từ Bitcoin đến smart contract, biến thuật ngữ crypto xa lạ thành khái niệm dễ hiểu. Tìm câu trả lời theo từ khóa, chủ đề hoặc chữ cái.

Tìm thuật ngữCập nhật trang 2026-11-11
Cách dùng từ điển này

Mỗi mục bắt đầu bằng định nghĩa ngắn. Mở rộng để xem chi tiết và thuật ngữ liên quan, hoặc mở trực tiếp bằng liên kết.

Bắt đầu với một từ

58 thuật ngữ · 6 danh mục

Đang hiển thị 58 terms

A4

AirdropTokenPhân phối token của một dự án đến các địa chỉ đủ điều kiện.

Điều kiện đủ tư cách, hợp đồng nhận thưởng và thuế có thể khác nhau. Cẩn thận với airdrop giả yêu cầu khóa riêng hoặc phê duyệt bất thường.

Anti-Money Laundering (AML)Tuân thủCác quy định và biện pháp kiểm soát dùng để xác định, giám sát và báo cáo hoạt động tài chính đáng ngờ.

Nghĩa vụ AML có thể gồm thẩm định khách hàng, giám sát giao dịch, kiểm tra lệnh trừng phạt và lưu hồ sơ.

Automated Market Maker (AMM)DeFiProtocol dùng pool thanh khoản và công thức giá để hỗ trợ giao dịch on-chain.

Giao dịch AMM có thể chịu trượt giá; nhà cung cấp thanh khoản có thể gặp tổn thất tạm thời và rủi ro smart contract.

Wallet AddressVí và bảo mậtChuỗi công khai dùng để nhận tài sản hoặc nhận diện tài khoản on-chain.

Trước khi gửi, kiểm tra địa chỉ, mạng và tài sản cùng nhau; giao dịch on-chain thường không thể hoàn tác.

B6

Bid-Ask SpreadGiao dịchChênh lệch giữa giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất.

Spread thường phản ánh thanh khoản tức thời và một phần chi phí khớp lệnh, đồng thời có thể mở rộng khi biến động.

Bitcoin (BTC)Cơ bảnTài sản crypto phi tập trung đầu tiên, dùng mạng ngang hàng để ghi nhận và xác minh giao dịch.

BTC là tài sản gốc của mạng Bitcoin. Quy tắc nguồn cung được mã hóa trong protocol và giao dịch được node mạng xác minh.

Trong thực tế

Với giao dịch BTC, kiểm tra địa chỉ đích, phí mạng và trạng thái xác nhận. Chuyển tiền nội bộ trong sàn có thể không tạo giao dịch on-chain.

BlockCơ bảnĐơn vị dữ liệu lưu trữ tập hợp giao dịch đã xác minh hoặc thay đổi trạng thái trên blockchain.

Block mới được thêm theo quy tắc mạng. Kích thước, khoảng thời gian và finality thay đổi tùy mạng.

Block ExplorerCơ bảnCông cụ công khai để tra cứu block, giao dịch, địa chỉ và smart contract trên blockchain.

Block explorer hiển thị dữ liệu on-chain, không phải sổ cái nội bộ của tài khoản sàn. Xác nhận mạng và địa chỉ contract trước khi tìm kiếm.

Trong thực tế

Sau khi rút tiền, dán hash giao dịch vào explorer của mạng để kiểm tra người nhận, số tiền và xác nhận. Explorer của các chain khác nhau không thể thay thế cho nhau.

BlockchainCơ bảnSổ cái dùng chung liên kết các block theo thời gian và được duy trì bởi các node tham gia.

Block thường chứa giao dịch hoặc thay đổi trạng thái và được liên kết bằng mật mã. Các mạng dùng mô hình đồng thuận và governance khác nhau.

Blockchain BridgeCơ bảnCơ chế chuyển tài sản hoặc thông điệp giữa các blockchain hoặc mạng Layer 2.

Tài sản bridged có thể dựa vào khóa tài sản, mint, validator hoặc mạng thanh khoản và mang rủi ro về contract và xác minh.

Trong thực tế

Trước khi bridge, xác nhận chain nguồn và đích, tài sản nhận được và mô hình xác minh. Tài sản cùng ký hiệu trên các chain khác nhau có thể có contract và rủi ro khác nhau.

C4

Centralized Exchange (CEX)Giao dịchNền tảng giao dịch mà đơn vị vận hành quản lý tài khoản, khớp lệnh và dịch vụ lưu ký.

Người dùng nên kiểm tra quy tắc nền tảng, proof of assets, kiểm soát bảo mật và khả dụng theo khu vực.

CoinTokenTài sản crypto gốc có blockchain riêng.

BTC và ETH thường được gọi là coin; cách phân loại phụ thuộc mạng và mục đích sử dụng.

Cold WalletVí và bảo mậtThiết lập ví tách khóa ký khỏi môi trường hằng ngày kết nối Internet.

Lưu trữ lạnh có thể giảm rủi ro tấn công trực tuyến nhưng vẫn cần sao lưu an toàn và thao tác cẩn thận.

Custodial WalletVí và bảo mậtVí hoặc tài khoản trong đó nhà cung cấp dịch vụ quản lý khóa riêng của người dùng.

Tính tiện lợi và khả năng khôi phục phụ thuộc nhà cung cấp, đồng thời tạo ra rủi ro về nền tảng, quyền truy cập và đối tác.

D2

Decentralized Exchange (DEX)DeFiProtocol giao dịch on-chain khớp hoặc hoán đổi tài sản qua smart contract.

Giao dịch DEX thường bắt đầu từ ví người dùng nhưng vẫn có rủi ro về contract, token và giao diện.

Decentralized Finance (DeFi)DeFiTập hợp ứng dụng cung cấp giao dịch, cho vay và các chức năng tài chính khác qua blockchain và smart contract.

DeFi không có nghĩa là không có trung gian hoặc rủi ro; governance, oracle và lỗi contract có thể ảnh hưởng kết quả.

F2

Full NodeCơ bảnNode tự xác minh các quy tắc và dữ liệu của blockchain.

Full node giúp xác minh độc lập nhưng thường cần nhiều dung lượng, băng thông và bảo trì hơn.

Funding RateGiao dịchCơ chế thanh toán định kỳ giữa vị thế long và short perpetual.

Funding có thể dương hoặc âm và ảnh hưởng chi phí nắm giữ; funding tách biệt với phí trading.

Trong thực tế

Kiểm tra hướng, khoảng thanh toán và thời điểm trả tiếp theo. Khi funding dương, vị thế long thường trả cho short; quy tắc contract quyết định cách xử lý cụ thể.

G1

Gas FeeCơ bảnPhí mạng dùng để thực thi giao dịch hoặc smart contract trên blockchain.

Phí gas thay đổi theo tắc nghẽn và độ phức tạp của thao tác, tách biệt với số tiền chuyển.

Trong thực tế

Kiểm tra tài sản nào trả phí mạng và giao dịch lỗi có vẫn bị tính phí hay không. Tài sản chuyển và tài sản trả phí có thể khác nhau.

H3

Hardware WalletVí và bảo mậtVí lưu trữ hoặc sử dụng khóa riêng để ký trong một thiết bị chuyên dụng.

Người dùng vẫn phải kiểm tra màn hình thiết bị, nguồn firmware và bản sao seed; phần cứng không loại bỏ mọi rủi ro.

HashCơ bảnĐầu ra có độ dài cố định của một hàm mật mã áp dụng lên dữ liệu đầu vào.

Blockchain dùng hash để liên kết block, nhận diện giao dịch và phát hiện thay đổi dữ liệu.

Hot WalletVí và bảo mậtVí luôn kết nối hoặc thường xuyên kết nối Internet để thực hiện giao dịch hằng ngày.

Lưu ý: Ví nóng tiện lợi nhưng thường có bề mặt tấn công lớn hơn lưu trữ ngoại tuyến.

K1

Know Your Customer (KYC)Tuân thủQuy trình nhà cung cấp dịch vụ tài chính dùng để xác minh danh tính và thông tin rủi ro của khách hàng.

Yêu cầu và phạm vi áp dụng khác nhau tùy khu vực, sản phẩm và quy định.

L7

Layer 1Cơ bảnMạng blockchain cơ sở chịu trách nhiệm về đồng thuận, settlement và bảo mật.

Bitcoin và Ethereum là mạng Layer 1. Mô hình hiệu suất và bảo mật khác nhau giữa các mạng.

Layer 2Cơ bảnProtocol hoặc mạng xây trên chain cơ sở để tăng thông lượng hoặc giảm phí.

Hệ thống Layer 2 thường đưa kết quả về Layer 1 để quyết toán; cầu nối, sequencer và lối thoát tạo thêm rủi ro.

LeverageGiao dịchCơ chế kiểm soát vị thế danh nghĩa lớn hơn với số tiền ký quỹ nhỏ hơn.

Đòn bẩy khuếch đại cả lãi và lỗ, đồng thời làm giảm mức biến động giá cần thiết để kích hoạt thanh lý.

Trong thực tế

Phân biệt giá trị danh nghĩa của vị thế với margin. Đòn bẩy cao khiến cùng một biến động giá ảnh hưởng lớn hơn đến số dư margin.

Lệnh giới hạnGiao dịchLệnh giao dịch ở mức giá chỉ định hoặc tốt hơn.

Lệnh giới hạn có thể không khớp hoặc chỉ khớp một phần tùy giá và thanh khoản.

LiquidationGiao dịchGiảm hoặc đóng vị thế có đòn bẩy theo quy tắc khi margin không còn đủ.

Giá thanh lý phụ thuộc vào đòn bẩy, chế độ ký quỹ, phí và quy tắc nền tảng, không phải một ngưỡng an toàn cố định.

Trong thực tế

Thanh lý thường phụ thuộc vào mark price và maintenance margin, không chỉ do mất tiền ký quỹ ban đầu. Funding và các vị thế khác cũng ảnh hưởng đến margin.

LiquidityGiao dịchKhả năng mua hoặc bán tài sản mà không làm giá dịch chuyển đáng kể.

Thanh khoản phụ thuộc vào độ sâu, người tham gia và giờ giao dịch, không thể đánh giá chỉ bằng volume.

Liquidity PoolDeFiTài sản bị khóa trong smart contract để giao dịch hoặc cho vay.

Quy tắc pool, phân phối phí và điều kiện thoát phụ thuộc protocol; xác minh contract và rủi ro trước khi tham gia.

M4

MarginGiao dịchTài sản thế chấp được đặt để mở và duy trì vị thế có đòn bẩy.

Yêu cầu ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì khác nhau; ký quỹ không đủ có thể gây margin call hoặc thanh lý.

Lệnh thị trườngGiao dịchLệnh được khớp ngay theo mức giá tốt nhất hiện có.

Lệnh thị trường ưu tiên tốc độ; giá khớp trung bình có thể trượt khi độ sâu hạn chế.

Merkle TreeCơ bảnCấu trúc tóm tắt tập dữ liệu lớn qua nhiều lớp hash.

Hệ thống PoR có thể dùng cây Merkle để xác minh việc đưa tài sản vào ảnh chụp; các khoản nợ và phạm vi kiểm toán vẫn rất quan trọng.

MiningCơ bảnQuy trình xác thực giao dịch và cạnh tranh tạo block trên mạng proof-of-work.

Doanh thu của miner thường đến từ phần thưởng block và phí giao dịch, phụ thuộc vào hashrate, chi phí và giá tài sản.

N3

NodeCơ bảnMáy tính hoặc dịch vụ chạy phần mềm blockchain và kết nối với mạng.

Node có thể chuyển tiếp giao dịch, lưu dữ liệu hoặc xác thực quy tắc; trách nhiệm của chúng khác nhau.

Non-Custodial WalletVí và bảo mậtVí mà người dùng kiểm soát các khóa riêng.

Người dùng có quyền kiểm soát trực tiếp hơn và cũng chịu trách nhiệm về sao lưu, phê duyệt và bảo mật.

Non-Fungible Token (NFT)TokenToken dùng để nhận diện một bản ghi số hoặc tài sản duy nhất.

Quyền sở hữu NFT on-chain không tự động bao gồm bản quyền hoặc quyền với tài sản off-chain; các điều khoản mới quyết định phạm vi.

O2

OracleDeFiHệ thống cung cấp dữ liệu off-chain cho smart contract.

Lỗi oracle hoặc nguồn giá bị thao túng có thể ảnh hưởng đến lending, phái sinh và thanh lý.

Trong thực tế

Trước khi dùng protocol lending hoặc phái sinh, kiểm tra các thị trường cung cấp giá và cách xử lý khi thị trường nguồn dừng hoặc bất thường.

Order BookGiao dịchBản ghi thị trường của các lệnh mua và bán được sắp xếp theo giá.

Độ sâu order book ảnh hưởng đến giá khớp trung bình và trượt giá của lệnh lớn.

P6

Perpetual FuturesGiao dịchPhái sinh không có ngày đáo hạn cố định, thường dùng funding để theo dõi giá cơ sở.

Hợp đồng tương lai vĩnh viễn có thể dùng đòn bẩy và chịu rủi ro thanh lý, funding và thanh khoản; vị thế không đồng nghĩa với quyền sở hữu.

Trong thực tế

Trước khi mở vị thế, kiểm tra margin, mark price, điều kiện thanh lý và funding. Giá khớp gần nhất không phản ánh toàn bộ rủi ro vị thế.

PhishingVí và bảo mậtTấn công dùng website, tin nhắn hoặc danh tính giả để lừa người dùng tiết lộ thông tin đăng nhập hoặc phê duyệt giao dịch.

Xác minh tên miền, phê duyệt và chi tiết chữ ký; tránh liên kết lạ và không chia sẻ mã, khóa riêng hoặc seed phrase.

Trong thực tế

Mở dịch vụ từ liên kết chính thức đã lưu và kiểm tra toàn bộ tên miền. Avatar, huy hiệu xác minh và quảng cáo tìm kiếm không đủ chứng minh tính xác thực.

Private KeyVí và bảo mậtGiá trị bí mật dùng để chứng minh quyền kiểm soát và ký giao dịch.

Bất kỳ ai có khóa riêng đều có thể kiểm soát tài sản liên quan. Dịch vụ hợp pháp không yêu cầu người dùng gửi khóa riêng.

Trong thực tế

Khóa riêng có thể cho phép chuyển tài sản. Tin nhắn yêu cầu khóa để “xác minh ví” hoặc “mở khóa tài khoản” không phải quy trình hỗ trợ bình thường.

Proof of Reserves (PoR)Tuân thủPhương thức xác minh dùng để hiển thị tài sản on-chain hoặc ảnh chụp dự trữ do nền tảng kiểm soát.

PoR cần được xem cùng nợ phải trả, quyền sở hữu, ngày chụp và phạm vi kiểm toán; một tỷ lệ dự trữ không chứng minh mọi rủi ro.

Trong thực tế

Kiểm tra phạm vi tài sản và nợ phải trả, ngày chụp và phương pháp xác minh. Proof of reserves một mình không chứng minh mọi khoản nợ đã được công bố hay bảo đảm việc rút tiền sau này.

Proof of Stake (PoS)Cơ bảnCơ chế đồng thuận chọn validator theo lượng stake và quy tắc protocol.

Staking không đảm bảo lợi nhuận; validator vẫn đối mặt với slashing và rủi ro kỹ thuật, mạng lưới.

Proof of Work (PoW)Cơ bảnCơ chế đồng thuận that selects block producers through computational competition.

Miner dùng năng lực tính toán và năng lượng để cạnh tranh tạo block. Bitcoin dùng proof of work.

R1

RollupCơ bảnThiết kế mở rộng gom nhiều giao dịch rồi gửi dữ liệu hoặc bằng chứng lên chain cơ sở.

Các loại phổ biến gồm optimistic và zero-knowledge rollup, với cơ chế xác nhận và rút khác nhau.

S6

Seed PhraseVí và bảo mậtTập hợp từ dùng để khôi phục khóa ví.

Giữ seed phrase ngoại tuyến, không nhập vào website lạ hoặc gửi cho người khác. Nền tảng thường không thể khôi phục chúng.

Trong thực tế

Khôi phục ví cần các từ theo đúng thứ tự. Không nhập chúng vào liên kết, biểu mẫu trực tuyến hoặc kênh hỗ trợ lạ.

SlippageGiao dịchChênh lệch giữa giá dự kiến và giá thực tế khớp lệnh.

Lưu ý: Biến động, quy mô lệnh và thanh khoản hạn chế đều có thể làm tăng trượt giá.

Trong thực tế

So sánh kích thước lệnh với độ sâu thị trường. Lệnh thị trường có thể khớp ở nhiều giá; lệnh giới hạn kiểm soát giá nhưng không bảo đảm khớp.

Smart ContractCơ bảnChương trình được triển khai trên blockchain và thực thi theo các điều kiện đã lập trình.

Smart contract có thể quản lý token, giao dịch và logic ứng dụng. Lỗi mã hoặc quyền hạn có thể tạo rủi ro.

Trong thực tế

Kiểm tra địa chỉ contract và phạm vi phê duyệt trước khi tương tác. Mã nguồn mở hay audit không loại bỏ lỗi; quyền nâng cấp có thể thay đổi rủi ro.

Spot TradingGiao dịchMua và bán tài sản để giao ngay hoặc gần như ngay theo giá thị trường hiện tại.

Vị thế spot vẫn có rủi ro; khớp lệnh phụ thuộc thanh khoản, trượt giá và phí.

StablecoinTokenTài sản crypto được thiết kế để duy trì giá trị ổn định so với tài sản tham chiếu.

Stablecoin có thể dựa vào dự trữ fiat, tài sản thế chấp crypto hoặc thuật toán, đồng thời chịu rủi ro mất neo và rủi ro đối tác.

Trong thực tế

Xem tài sản tham chiếu, bên phát hành, thông tin dự trữ và điều khoản quy đổi. “Ổn định” chỉ là mục tiêu thiết kế, không phải bảo đảm về giá hay khả năng quy đổi.

StakingDeFiKhóa hoặc ủy quyền tài sản để giúp bảo vệ mạng proof-of-stake.

Phần thưởng staking có thể thay đổi và đi kèm thời gian khóa, slashing, rủi ro của validator và giá tài sản.

T2

TokenTokenTài sản số do smart contract hoặc protocol phát hành trên blockchain hiện có.

Token có thể thể hiện tiện ích, quản trị, giá trị hoặc quyền khác; tên token không tự xác định tình trạng pháp lý.

Transaction Hash (TxID)Cơ bảnChuỗi duy nhất dùng để nhận diện một giao dịch on-chain.

Dùng trong block explorer tương ứng để kiểm tra trạng thái, xác nhận và địa chỉ chuyển.

V1

ValidatorCơ bảnThành viên đề xuất hoặc xác nhận block theo quy tắc đồng thuận của mạng.

Trên mạng proof-of-stake, validator thường stake tài sản và có thể bị phạt khi vi phạm.

W2

Crypto WalletVí và bảo mậtCông cụ quản lý khóa riêng và ký giao dịch blockchain.

Ví thường không lưu trực tiếp tài sản on-chain; blockchain ghi nhận tài sản còn ví kiểm soát thông tin xác thực.

Wrapped TokenTokenToken đại diện cho tài sản gốc trên mạng khác.

Tài sản wrapped dựa vào lưu ký, bridge hoặc contract để duy trì tài sản bảo chứng và không giống hoàn toàn tài sản gốc.

Y1

Yield FarmingDeFiChiến lược cung cấp tài sản cho protocol DeFi để nhận phí hoặc phần thưởng.

Lợi suất cao có thể đi kèm rủi ro giá token, smart contract, thanh lý và tổn thất tạm thời.

Từ giống nhau, nghĩa khác nhau.

Coin vs Token

Coin thường là tài sản gốc của blockchain riêng, còn token thường do contract hoặc protocol phát hành trên chain hiện có.

Spot vs Perpetual Futures

Trading spot mua hoặc bán tài sản; hợp đồng tương lai vĩnh viễn là phái sinh không có ngày đáo hạn cố định và có thể dùng đòn bẩy cùng funding.

Ví lưu ký và ví không lưu ký.

Ví lưu ký giao quyền kiểm soát khóa cho nhà cung cấp; ví không lưu ký giao quyền kiểm soát và trách nhiệm sao lưu cho người dùng.

CEX vs DEX

Sàn tập trung quản lý tài khoản, khớp lệnh và lưu ký; sàn phi tập trung thường dùng smart contract để hoán đổi on-chain, còn người dùng tự quản lý ví và phê duyệt.

Hot vs Cold Wallets

Ví nóng luôn kết nối hoặc thường xuyên kết nối để tiện dùng nhưng có mức phơi nhiễm trực tuyến cao hơn; ví lạnh tách khóa ký khỏi môi trường mạng nhưng vẫn cần quản lý thiết bị và sao lưu cẩn thận.

Stablecoin vs Token

Token là tài sản số do contract hoặc protocol phát hành trên blockchain hiện có; stablecoin là loại token được thiết kế để bám theo tài sản tham chiếu, mức ổn định phụ thuộc cơ chế và dự trữ.

Layer 1 vs Layer 2

Layer 1 xử lý đồng thuận, settlement và bảo mật cơ sở; Layer 2 xây trên chain cơ sở để tăng thông lượng hoặc giảm chi phí bằng batching và cơ chế khác.

Limit Order vs Market Order

Lệnh giới hạn đặt mức giá chấp nhận được và có thể chưa khớp ngay; lệnh thị trường ưu tiên khớp ở giá sẵn có, có thể thay đổi trước khi khớp.

Nguồn và chính sách cập nhật

Câu hỏi thường gặp

Làm cách nào để mở trực tiếp một thuật ngữ cụ thể?

Dùng /topics/glossary#term-anchor. Trang sẽ cuộn tới và mở mục tương ứng, chẳng hạn /topics/glossary#btc.

Tìm kiếm bao gồm những gì?

Tìm kiếm đối chiếu tên thuật ngữ, viết tắt, định nghĩa ngắn và phần giải thích hoàn toàn trong trình duyệt.

Định nghĩa trong bảng thuật ngữ có phải là lời khuyên giao dịch không?

Không. Bảng thuật ngữ giải thích khái niệm; hãy kiểm tra quy tắc sản phẩm, phí, quyền truy cập khu vực và rủi ro trên trang sản phẩm liên quan.

Giá tài sản mã hóa có thể biến động mạnh. Nội dung này phục vụ nghiên cứu, không phải tư vấn đầu tư.