لیکوییدیشن در معاملات رمزارز چیست و چرا رخ میدهد؟
لیکوییدیشن زمانی رخ میدهد که پلتفرم بهجای معاملهگر، یک موقعیت اهرمی را ببندد. این اتفاق معمولاً نه ناشی از اختلال است و نه مجازات؛ بلکه اجرای یک قاعده است: وقتی سرمایه پشت یک موقعیت دیگر برای پوشش زیانهای احتمالی آن کافی نباشد، موقعیت بسته میشود تا از افزایش زیان جلوگیری شود.
در ادامه میخوانید لیکوییدیشن چیست، چرا رخ میدهد، چه عواملی ریسک آن را افزایش میدهند، نهادهای ناظر درباره فروش اجباری چه میگویند و پس از آن چه اتفاقی میافتد. این توضیحی کلی است. محرکهای دقیق، ترتیب رویدادها و کارمزدها بسته به محصول و پلتفرم متفاوتاند؛ بنابراین، قواعد خود محصول در اولویت قرار دارند.
لیکوییدیشن به چه معناست؟
لیکوییدیشن، بستن اجباری تمام یا بخشی از یک موقعیت است؛ زیرا سرمایه خالص پشت آن به کمتر از سطح موردنیاز رسیده است. در بیانیه افشای مارجین FINRA، شکل سنتی این فرایند چنین توضیح داده شده است: اگر سرمایه خالص به کمتر از الزامات مارجین نگهداری برسد، شرکت میتواند اوراق بهادار یا داراییهای دیگر موجود در حسابهای شما را برای جبران کسری بفروشد.
در بازار رمزارز، همین ایده معمولاً بهصورت خودکار اجرا میشود. بانک تسویههای بینالمللی اشاره میکند که در وامدهی غیرمتمرکز، اگر نسبت وثیقه به زیر یک آستانه برسد، ممکن است وامها بهطور خودکار لیکویید شوند تا از وامدهنده محافظت شود. محصولات معاملاتی اهرمی نیز بر اصلی مشابه کار میکنند.
چرا لیکوییدیشن رخ میدهد؟
موضوع به اهرم برمیگردد. وقتی مقدار کمی سرمایه خالص پشت یک موقعیت بزرگ باشد، یک حرکت نسبتاً کوچک قیمت در جهت مخالف، بخش بزرگی از آن سرمایه را مصرف میکند. اگر سرمایه خالص به حداقل مارجین نگهداری برسد، پلتفرم موقعیت را میبندد؛ ترجیحاً پیش از آنکه سرمایه خالص به صفر برسد، تا زیان بیشتر به دوش شخص دیگری نیفتد.
مقاله مربوط به اهرم و مارجین توضیح میدهد که چرا با اهرم بالا، رسیدن به این آستانه آسانتر است. قیمتی که انتظار میرود موقعیت در آن بسته شود، قیمت لیکوییدیشن نام دارد و در مقالهای جداگانه به آن پرداخته شده است.
چه عواملی ریسک را افزایش میدهند؟
چندین عامل احتمال لیکوییدیشن را بیشتر میکنند. اهرم بالاتر به معنای حاشیه امن کمتر است. حرکتهای بزرگ و سریع قیمت نیز اهمیت دارند و FTC اشاره میکند که رمزارزها معمولاً از سهام و اوراق قرضه نوسان بیشتری دارند. اگر اندازه موقعیت در مقایسه با موجودی حساب بزرگ باشد، فضای کمتری باقی میماند. کارمزدها و پرداختهای فاندینگ یا بهره نیز میتوانند بهمرور سرمایه خالص را کاهش دهند؛ همچنین افزایش حداقل مارجین نگهداری میتواند بدون هیچ حرکتی در قیمت، آستانه را نزدیکتر کند.
اثر بازخوردی نیز وجود دارد. BIS هشدار داده است که اهرم در بازارهای رمزارز میتواند خودتقویتشونده باشد: با افت قیمتها، فروش اجباری میتواند قیمتها را پایینتر ببرد و فروش اجباری بیشتری را به دنبال داشته باشد. در بازارهایی که سریع حرکت میکنند، ممکن است قیمت از یک سطح عبور کند بیآنکه معاملهای دقیقاً در آن سطح انجام شود؛ بنابراین، قیمت بستهشدن موقعیت میتواند از قیمت محرک بدتر باشد.
نهادهای ناظر درباره فروش اجباری چه میگویند؟
قواعد مربوط به حسابهای مارجین اوراق بهادار نمونه روشنی از این موضوع هستند. بولتن سرمایهگذاران SEC هشدار میدهد که ممکن است پولتان را سریع و بدون اطلاع قبلی از دست بدهید؛ شرکت میتواند بدون مشورت قبلی با شما اوراق بهادارتان را بفروشد؛ حق انتخاب اوراقی را که فروخته میشوند ندارید؛ شرکت میتواند الزامات خود را بدون اطلاع قبلی افزایش دهد؛ و حق دریافت مهلت اضافه برای پاسخ به اخطار مارجین را ندارید. بیانیه افشای مارجین FINRA نیز همین موارد را بیان میکند.
این قواعد برای حسابهای کارگزاری سهام هستند، نه پلتفرمهای رمزارزی که شرایطشان متفاوت است. بااینحال، نشان میدهند نهادهای ناظر در معاملات اهرمی چه چیزی را عادی میدانند: پلتفرم میتواند سریع اقدام کند و مشتری حق چندانی برای بهتأخیر انداختن آن ندارد.
پس از آن چه اتفاقی میافتد؟
پس از فعالشدن لیکوییدیشن، موقعیت بهطور کامل یا جزئی و با هر قیمتی که در دسترس باشد بسته میشود و هر موجودی باقیمانده طبق قواعد محصول بازگردانده میشود. در بازارهای سریع، این قیمت ممکن است از قیمتی که باعث فعالشدن لیکوییدیشن شده بدتر باشد. اگر زیانها از مارجین بیشتر شوند، اتفاق بعدی به محصول بستگی دارد: در نمونه SEC درباره وام مارجین سهام، سرمایهگذار باید کسری را بهعلاوه بهره به کارگزار بپردازد.
برخی پلتفرمها برای شرایطی که موقعیت بهموقع بسته نمیشود، سازوکارهای پشتیبان نیز دارند و جزئیات آنها متفاوت است. وجود چنین سازوکاری در پلتفرم شما و نحوه عملکرد آن، در قواعد پلتفرم مشخص شده است.
یادآوری WEEX: لیکوییدیشن میتواند سریع رخ دهد
WEEX به کاربران یادآوری میکند که نهادهای ناظر درباره امکان فروش اجباری بدون اطلاع قبلی هشدار میدهند؛ بنابراین، قواعد محصولی را که استفاده میکنید بدانید، از جمله اینکه الزامات چگونه تعیین میشوند و در صورت بستهشدن موقعیت چه اتفاقی میافتد. مراقب افرادی باشید که پیشنهاد بازیابی حسابهای لیکوییدشده یا وعده سود میدهند؛ FTC میگوید فقط کلاهبرداران سود را تضمین میکنند. هرگز عبارت بازیابی یا کد تأیید خود را با کسی به اشتراک نگذارید. مطالب اینجا توصیه مالی نیستند.
جمعبندی
لیکوییدیشن، بستن اجباری یک موقعیت اهرمی است که سرمایه خالص پشت آن به کمتر از سطح موردنیاز رسیده باشد. این اتفاق به این دلیل رخ میدهد که اهرم حاشیه امن کمی باقی میگذارد و احتمال آن با اهرم بالا، حرکتهای بزرگ قیمت، موجودی کم، هزینهها و تغییر الزامات بیشتر میشود. نهادهای ناظر هشدار میدهند که فروش اجباری میتواند سریع و بدون اطلاع قبلی انجام شود و جزئیات آن را قواعد محصول تعیین میکنند.
سؤالات متداول
۱. لیکوییدیشن در معاملات رمزارز چیست؟
بستن اجباری تمام یا بخشی از یک موقعیت اهرمی است، زمانی که سرمایه خالص پشت آن به کمتر از سطح موردنیاز برسد.
۲. چرا لیکوییدیشن رخ میدهد؟
چون مقدار کمی سرمایه خالص پشت یک موقعیت بزرگ قرار دارد و حرکت نسبتاً کوچکی در جهت مخالف میتواند حاشیه امن را مصرف کند. پلتفرم موقعیت را میبندد تا از افزایش زیان جلوگیری کند.
۳. آیا ممکن است بدون هشدار لیکویید شوم؟
نهادهای ناظر هشدار میدهند که در حسابهای مارجین اوراق بهادار، شرکت میتواند بدون تماس قبلی با شما داراییهایتان را بفروشد. اینکه پلتفرم رمزارزی چگونه و آیا به شما اطلاع میدهد، به شرایط آن بستگی دارد؛ پس آنها را بررسی کنید.
۴. آیا هنگام لیکوییدشدن ممکن است بیش از مارجینم ضرر کنم؟
نهادهای ناظر هشدار میدهند که در معاملات مارجین و آتی ممکن است بیش از مبلغی که سپردهگذاری کردهاید ضرر کنید. اینکه این موضوع درباره یک محصول رمزارزی صدق میکند یا نه، به قواعد آن بستگی دارد.
۵. چه عواملی احتمال لیکوییدیشن را بیشتر میکنند؟
اهرم بالاتر، حرکتهای بزرگ و سریع قیمت، موقعیتی بزرگ در مقایسه با موجودی حساب، کارمزدها و هزینههای فاندینگ، و افزایش الزامات مارجین نگهداری.